آموزش تصویری و گام‌به‌گام خرید سکه از بانک مرکزی

شرایط ثبت نام و خرید سکه از مرکز مبادله ارز و طلا

بانک مرکزی برای اینکه دسترسی مردم به بازار طلا را آسان‌تر و شفاف‌تر کند، سامانه‌ی آنلاین مرکز مبادله‌ی ارز و طلای ایران را راه‌اندازی کرده است. در این سامانه، فروش سکه‌ها به صورت حراج آنلاین (روشی که در آن خریداران قیمت پیشنهادی خود را ثبت می‌کنند و کالا به بالاترین قیمت‌ها فروخته می‌شود) انجام می‌گیرد. اما پیش از اینکه بخواهید شانس خود را در این حراج امتحان کنید، باید مطمئن شوید که شرایط اولیه‌ی ثبت نام را دارید.

چه کسانی مجاز به خرید سکه دولتی هستند؟ (بررسی شرایط سنی و تابعیتی)

خرید سکه از سامانه‌ی بانک مرکزی برای همه‌ی افراد آزاد نیست و قوانین مشخصی برای ورود به این بازار تعریف شده است تا سکه‌ها به دست مصرف‌کننده‌ی واقعی برسد. اگر قصد ثبت نام دارید، باید سه شرط اصلی زیر را داشته باشید:

• تابعیت ایرانی: خریدار حتما باید شهروند ایران باشد و با کد ملی معتبر ایرانی ثبت نام کند.
• شرط سنی: متقاضی باید حداقل ۱۸ سال تمام سن داشته باشد. بنابراین، امکان افتتاح حساب کاربری برای کودکان و نوجوانان وجود ندارد.
• شخص حقیقی بودن: این طرح فقط برای اشخاص حقیقی (افراد عادی جامعه مثل من و شما) طراحی شده است و اشخاص حقوقی (شرکت‌ها، سازمان‌ها و نهادهای تجاری) نمی‌توانند در این حراج‌ها شرکت کنند.

سقف مجاز خرید سکه برای هر متقاضی چقدر است؟

یکی از سوالات پرتکرار خریداران این است که تا چه تعداد سکه می‌توانیم بخریم؟ برای جلوگیری از انحصار و ایجاد فرصت برابر برای همه‌ی مردم، بانک مرکزی محدودیت هوشمندانه‌ای را در نظر گرفته است. هر متقاضی در مجموع می‌تواند حداکثر ۵ قطعه سکه خریداری کند. این ۵ قطعه می‌تواند ترکیبی از انواع سکه باشد. یعنی شما مجبور نیستید فقط یک نوع سکه بخرید، بلکه می‌توانید سبد خرید خود را با ترکیبی از ربع سکه، نیم سکه و تمام سکه پر کنید، به شرطی که جمع کل آن‌ها از عدد ۵ بیشتر نشود. برای درک بهتر این موضوع، به جدول زیر که چند نمونه از ترکیب‌های مجاز و غیرمجاز را نشان می‌دهد توجه کنید:

پیش‌نیازهای مالی و اهمیت تطابق اطلاعات هویتی و بانکی

ورود به سامانه‌ی خرید سکه، نیازمند دقت بالایی در ثبت اطلاعات است. اولین و مهم‌ترین قانون این است که تمامی اطلاعات شما باید با یکدیگر همخوانی کامل داشته باشند. این یعنی شماره‌ی موبایل، کد ملی، شماره‌ی حساب بانکی و کارت بانکی که در سامانه ثبت می‌کنید، همگی باید دقیقا به نام خود شخص خریدار باشند.

آموزش تصویری و مرحله به مرحله خرید سکه از سایت مرکز مبادله

ثبت نام در سامانه‌ی بانک مرکزی اصلا کار پیچیده‌ای نیست و شباهت زیادی به ساختن یک حساب کاربری ساده در شبکه‌های اجتماعی یا برنامه‌های بانکی دارد. در این بخش، قدم به قدم و به صورت تصویری با هم پیش می‌رویم تا بدون هیچ نگرانی و سردرگمی این مسیر را طی کنید.

ورود به سامانه رسمی بازار ارز و طلا و آغاز ثبت نام

در گام اول، باید آدرس اینترنتی market.ice.ir را در مرورگر گوشی یا رایانه‌ی خود جستجو کنید. دقت کنید که دقیقا همین آدرس را وارد کنید تا به اشتباه وارد سایت‌های فیشینگ (سایت‌های تقلبی که کلاهبرداران برای سرقت اطلاعات شخصی و بانکی شما می‌سازند) نشوید. پس از ورود به صفحه‌ی اصلی سایت، دکمه‌ی ثبت‌نام/ورود را بزنید.

ثبت شماره موبایل، مطالعه ضوابط و تایید قوانین سامانه

در این مرحله، صفحه‌ای پیش روی شما باز می‌شود که از شما یک شماره موبایل می‌خواهد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردیم، این شماره حتما باید به نام خود شما باشد. پس از وارد کردن شماره، در دو کادر پایینی هم به ترتیب کدملی و کد امنیتی را نیز باید وارد کنید.

وارد کردن کد تایید پیامکی و تعیین رمز عبور امن

پس از چند ثانیه، یک کد تایید پیامکی) به گوشی شما ارسال می‌شود. این کد را در کادر مربوطه بنویسید و تایید کنید.

ورود به پنل کاربری و شروع فرایند احراز هویت

پس از اتمام این مراحل، ثبت نام اولیه‌ی شما تمام می‌شود و وارد پنل کاربری (داشبورد یا میز کار اختصاصی شما در سایت که تمام سفارش‌ها، پیام‌ها و کیف پولتان آنجا قرار دارد) می‌شوید. اما هنوز اجازه خرید ندارید. سیستم برای اینکه به شما اجازه‌ی شرکت در حراج را بدهد، از شما می‌خواهد که هویت خود را تایید کنید. برای این کار، در منوی سایت روی گزینه‌ی احراز هویت و سپس دکمه‌ی شروع فرایند احراز هویت کلیک کنید.

تکمیل اطلاعات هویتی و ضبط ویدیوی سلفی استاندارد

در این مرحله‌ی پایانی، ابتدا باید درگاه را برای احراز هویت انتخاب کنید و سپس فرمی به شما نمایش داده می‌شود که باید اطلاعات هویتی خود مانند کد ملی، نام و تاریخ تولد را در آن وارد کنید. دقت کنید که تمام اطلاعات را صحیح و دقیقا مطابق با شناسنامه و کارت ملی بنویسید. پس از تایید اطلاعات متنی، نوبت به بخش ضبط ویدیوی سلفی می‌رسد. سیستم از طریق این ویدیو، چهره‌ی زنده شما را با عکس کارت ملی‌تان تطبیق می‌دهد. برای اینکه ویدیوی شما در همان تلاش اول تایید شود، این چند نکته‌ی ساده را رعایت کنید:

• در محیطی با نور کافی و روشن قرار بگیرید تا چهره‌تان واضح باشد.
• گوشی را ثابت نگه دارید و از لرزش دست جلوگیری کنید.
• ماسک، کلاه یا عینک آفتابی خود را بردارید تا سیستم تشخیص چهره دچار خطا نشود.

با تایید موفقیت‌آمیز این ویدیو، حساب کاربری شما برای شارژ کیف پول و شرکت در حراج‌های بانک مرکزی کاملا آماده است.

نحوه شارژ کیف پول و ثبت سفارش در روز حراج

حالا که مراحل ثبت نام و تایید هویت را با موفقیت پشت سر گذاشته‌اید، حساب کاربری شما کاملا آماده است. در این مرحله به بخش هیجان‌انگیز ماجرا، یعنی آماده‌سازی پول و شرکت در رقابت خرید می‌رسیم. این بخش شباهت زیادی به خریدهای اینترنتی روزمره دارد، اما چند نکته‌ی ظریف دارد که باید با دقت به آن‌ها توجه کنید تا شانس موفقیت شما در این مسیر بالا برود.

واریز وجه و شارژ کیف پول الکترونیکی پیش از شروع حراج

پیش از آنکه بتوانید سفارشی ثبت کنید، باید مطمئن شوید که پول کافی در حساب کاربری شما وجود دارد. سامانه‌ی بانک مرکزی برای جلوگیری از مشکلات قطعی اینترنت در لحظه‌ی حساس خرید، از سیستمی به نام کیف پول الکترونیکی (حساب مالی مجازی شما در داخل سایت که شبیه به یک کارت بلیط مترو یا کارت هدیه، پول‌های شما را برای خریدهای سریع و بدون تاخیر درون سامانه نگه می‌دارد) استفاده می‌کند. برای شارژ کردن این کیف پول، کافی است مراحل ساده‌ی زیر را طی کنید:

• محاسبه‌ی مبلغ مورد نیاز: ابتدا تصمیم بگیرید که چه تعداد و چه نوع سکه‌ای می‌خواهید بخرید و چه قیمتی را برای هر کدام در نظر دارید. مبلغ کل را محاسبه کنید.
• ورود به بخش مالی: در پنل کاربری خود، وارد بخش کیف پول شوید و مبلغ محاسبه شده را در کادر مشخص شده به ریال بنویسید.
• پرداخت از طریق درگاه: با تایید مبلغ، سایت شما را به درگاه پرداخت اینترنتی (صفحه‌ی امن بانکی برای انتقال آنلاین پول از کارت شخصی شما به حساب سامانه) هدایت می‌کند. با وارد کردن اطلاعات کارت بانکی متعلق به خودتان و استفاده از رمز پویا، عملیات واریز را تکمیل کنید.

یک توصیه‌ی دوستانه و بسیار مهم این است که حتما این کار را یک روز قبل یا حداقل چند ساعت پیش از شروع زمان رقابت انجام دهید. در ساعت‌های برگزاری فروش، به دلیل ورود همزمان هزاران نفر به سایت، ممکن است شبکه‌ی بانکی دچار کندی شود و اگر پول به موقع به کیف پول شما نرسد، فرصت ثبت سفارش را به راحتی از دست می‌دهید.

انتخاب نوع سکه و ثبت قیمت پیشنهادی در زمان مقرر

پس از شارژ موفقیت‌آمیز کیف پول، حالا شما یک خریدار کاملا آماده هستید. بانک مرکزی تاریخ و ساعت دقیق شروع عرضه‌ی سکه‌ها را از طریق اخبار و سایت خود اطلاع‌رسانی می‌کند. دقیقا در همان زمان مشخص شده، باید وارد حساب کاربری خود شوید و به قسمت سفارشات مراجعه کنید. در فرم ثبت سفارش، شما با دو انتخاب اصلی روبه‌رو هستید که باید با دقت آن‌ها را تکمیل کنید:

• انتخاب نوع و تعداد سکه: از منوی موجود در صفحه، مشخص کنید که قصد خرید ربع سکه، نیم سکه یا تمام سکه را دارید و تعداد آن را تعیین کنید. به یاد داشته باشید که جمع کل سفارش‌های شما نباید از سقف مجاز ۵ قطعه بیشتر شود.
• درج قیمت پیشنهادی: در این مرحله باید مبلغی را که حاضر هستید برای هر قطعه از سکه‌ی انتخابی خود بپردازید، در کادر مربوطه وارد کنید. از آنجایی که در این سیستم قیمت ثابتی از طرف بانک اعلام نمی‌شود، شما باید بر اساس تحلیل خود از شرایط بازار و درک دقیق از اینکه (حباب سکه چیست)، یک قیمت منطقی و منصفانه را در سامانه ثبت کنید.

پس از وارد کردن این اطلاعات و بررسی نهایی، روی دکمه‌ی تایید کلیک کنید تا سفارش شما در هسته‌ی معاملات ثبت شود. اگر قیمت پیشنهادی شما در مقایسه با سایر شرکت‌کنندگان بالاتر و جذاب‌تر باشد، شما یکی از برندگان خوش‌شانس این عرضه خواهید بود. فراموش نکنید که دکمه‌ی ثبت سفارش فقط و فقط در همان بازه‌ی زمانی اعلام شده روشن و فعال است و خارج از آن ساعات، امکان ارسال هیچ درخواستی وجود ندارد.

قیمت سکه در بانک مرکزی چگونه تعیین می‌شود؟

یکی از بزرگ‌ترین تفاوت‌های خرید سکه از بانک مرکزی نسبت به خرید از مغازه‌ی طلافروشی، روش قیمت‌گذاری آن است. وقتی شما به طلافروشی می‌روید، فروشنده یک قیمت مشخص را به شما اعلام می‌کند و شما بر اساس آن خرید می‌کنید. اما در سامانه‌ی مرکز مبادله، هیچ قیمت از پیش تعیین شده‌ای وجود ندارد. در اینجا، شما فقط یک خریدار نیستید، بلکه یکی از بازیگران اصلی در تعیین قیمت نهایی هستید. اما این سیستم چگونه کار می‌کند؟

آشنایی با منطق حراج و نحوه رقابت متقاضیان

بانک مرکزی برای فروش سکه‌ها از روشی به نام حراج استفاده می‌کند. حراج در واقع یک رقابت مسالمت‌آمیز بین خریداران است. تصور کنید یک تابلوی نقاشی ارزشمند قرار است فروخته شود؛ هر کسی که قیمت بالاتری را پیشنهاد دهد، نقاشی به او می‌رسد. منطق فروش سکه هم دقیقا همین است. در روز عرضه، هزاران نفر وارد سامانه می‌شوند و هر کس با توجه به بودجه و تحلیلی که از وضعیت بازار دارد، یک قیمت را برای خرید سکه ثبت می‌کند. سامانه تمام این قیمت‌های پیشنهادی را جمع‌آوری کرده و از بالاترین قیمت به پایین‌ترین قیمت مرتب می‌کند.

ملاک برنده شدن در حراج چیست؟ (اولویت قیمت پیشنهادی و زمان ثبت سفارش)

اما سوال اصلی اینجاست: سامانه چگونه تصمیم می‌گیرد که از بین هزاران شرکت‌کننده، سکه‌ها را به چه کسانی بدهد؟ برای انتخاب برنده‌ها، دو قانون یا اولویت بسیار مهم وجود دارد:

•  قیمت پیشنهادی بالاتر: مهم‌ترین عامل برای برنده شدن در حراج، ثبت قیمتی بالاتر از رقبا است. سامانه از لیست مرتب شده‌ای که در مرحله‌ی قبل ساخت، شروع به تخصیص سکه می‌کند. یعنی ابتدا سکه‌ها را به کسانی می‌دهد که بالاترین قیمت‌ها را ثبت کرده‌اند. این روند تا جایی ادامه پیدا می‌کند که موجودی سکه‌هایی که بانک برای آن روز در نظر گرفته است، تمام شود. بنابراین، برخلاف تصور برخی افراد، ثبت قیمت پایین‌تر شانس شما را برای برنده شدن کم می‌کند.
•  زمان ثبت سفارش (در صورت برابری قیمت‌ها): حالا فرض کنید شما و یک نفر دیگر، دقیقا یک قیمت مشابه را برای یک نوع سکه ثبت کرده‌اید، اما فقط یک سکه در سامانه باقی مانده است. در این حالت برابر، اولویت با کسی است که سفارش خود را زودتر در سیستم ثبت کرده باشد. یعنی اگر شما در دقایق اولیه‌ی شروع حراج سفارش خود را ثبت کرده باشید، شانس بیشتری نسبت به کسی دارید که در دقایق پایانی همان قیمت را پیشنهاد داده است.

در صورت برنده نشدن در حراج، تکلیف موجودی کیف پول چه می‌شود؟

یکی از نگرانی‌های رایج متقاضیان این است که اگر در این رقابت پیروز نشویم، چه اتفاقی برای پولمان می‌افتد؟ جای هیچ‌گونه نگرانی نیست. همان‌طور که در بخش‌های قبلی توضیح دادیم، مبلغی که شما به کیف پول الکترونیکی خود واریز می‌کنید، کاملا امن است. وقتی سفارشی ثبت می‌کنید، مبلغ معادل قیمت پیشنهادی شما در کیف پولتان بلوکه (مسدود) می‌شود. این یعنی پول همچنان در حساب شماست اما نمی‌توانید از آن استفاده کنید تا زمانی که نتیجه‌ی حراج مشخص شود.

• اگر برنده شوید: مبلغ مسدود شده بابت هزینه‌ی سکه‌ها از کیف پول شما کسر می‌شود.
• اگر برنده نشوید: سامانه به صورت خودکار پول شما را از حالت مسدود خارج می‌کند. پس از آن، شما می‌توانید تصمیم بگیرید که پول در کیف پولتان بماند تا در حراج‌های بعدی شرکت کنید، یا اینکه با ثبت درخواست برداشت، آن را به همان شماره‌ی شبایی که در زمان ثبت نام وارد کرده بودید، بازگردانید.

دریافت فیزیکی سکه پس از برنده شدن

اگر پیامک برنده شدن در حراج را دریافت کرده‌اید، به این معنی است که پیشنهاد شما پذیرفته شده است. حالا بخش مجازی کار تمام شده و نوبت به دریافت فیزیکی سکه‌ی شما می‌رسد. در این مرحله باید به صورت حضوری به یکی از شعبه‌های بانک مراجعه کنید و دارایی خود را تحویل بگیرید. بیایید ببینیم این فرآیند دقیقا چگونه انجام می‌شود.

زمان‌بندی و مهلت قانونی مراجعه به شعب منتخب بانک ملی

پس از اینکه مشخص شد در حراج برنده شده‌اید، بانک مرکزی سکه‌ی شما را به شعبه‌ی منتخب بانک ملی (همان شعبه‌ای که خودتان در زمان ثبت نام در سامانه برای دریافت کالا انتخاب کرده بودید) ارسال می‌کند. از زمان تخصیص سکه، شما یک فرصت طلایی و ۷ روزه‌ی کاری دارید تا با در دست داشتن کارت ملی خود به بانک بروید و سکه را تحویل بگیرید. اگر در این مدت زمان مشخص شده به بانک مراجعه نکنید، بانک دارایی شما را در امنیت کامل نگه می‌دارد اما برای این تاخیر قوانینی در نظر گرفته است که باعث افزایش هزینه‌ی نهایی شما می‌شود. برای درک بهتر این زمان‌بندی، به جدول زیر توجه کنید:

هزینه‌های جانبی تخصیص سکه و کارمزد نگهداری در بانک

در زمان دریافت سکه، ممکن است با هزینه‌هایی روبه‌رو شوید که بهتر است از قبل درباره‌ی آن‌ها اطلاع داشته باشید تا غافلگیر نشوید. اولین مورد کارمزد (هزینه‌ی استانداردی که شبکه بانکی برای ارائه‌ی خدمات اداری، پشتیبانی سامانه و تحویل فیزیکی از شما دریافت می‌کند) است. این مبلغ معمولا پیش از تحویل و در خود سامانه یا بانک از شما دریافت می‌شود. هزینه‌ی دوم که در جدول بالا هم به آن اشاره کردیم، هزینه‌ی انبارداری است. اگر در همان ۷ روز اول کاری به بانک مراجعه کنید، حتی یک ریال هم بابت این موضوع پرداخت نخواهید کرد. اما اگر مراجعه‌ی شما به روزهای هشتم به بعد موکول شود، بانک به ازای هر روز تاخیر، مبلغ مشخصی را محاسبه کرده و پیش از تحویل سکه از شما دریافت خواهد کرد. پس بهترین و اقتصادی‌ترین کار این است که در همان روزهای ابتدایی برای دریافت سکه‌ی خود اقدام کنید.

وضعیت بسته‌بندی سکه‌های تحویلی (آیا سکه‌های بانک مرکزی وکیوم دارند؟)

یکی از سوالات بسیار مهمی که ذهن خریداران مبتدی را درگیر می‌کند، شکل ظاهری سکه‌ها در زمان تحویل است. ما در بازار آزاد عادت کرده‌ایم سکه‌ها را در طلافروشی‌ها به صورت وکیوم ببینیم و بخریم. اما باید بدانید که بر اساس قوانین جدید، سکه‌های عرضه‌شده توسط بانک مرکزی کاملا بدون بسته‌بندی و به صورت باز (اصطلاحا لخت) به خریداران تحویل داده می‌شوند. شاید بلافاصله بپرسید که آیا این موضوع از ارزش سکه‌ی من کم می‌کند؟ پاسخ قطعا خیر است. ارزش واقعی و ذاتی یک سکه صرفا به عیار طلا (میزان خلوص طلای به کار رفته در ساخت آن که برای سکه‌های بانکی عدد ۲۲ است) و وزن دقیق آن بستگی دارد، نه به پلاستیک دور آن! سکه‌هایی که مستقیما از بانک مرکزی می‌خرید، معتبرترین و بانکی‌ترین سکه‌های موجود در کشور هستند. شما می‌توانید این سکه‌ها را به راحتی، با اطمینان کامل و با قیمت روز در هر طلافروشی معتبری به فروش برسانید و هیچکس نمی‌تواند بهانه‌ای بابت نداشتن بسته‌بندی برای کاهش قیمت آن‌ها بیاورد.